Publicaties vooraf

Nieuwe Ooststellingwerver

‘Verslaggevers op boevenjacht in Appelscha’

In 1919 ontsnapten drie mannen uit de gevangenis in Veenhuizen. Dit zorgde indertijd voor de nodige ophef in de omgeving. Henk Vondeling las het oude krantenbericht en verwerkte de gebeurtenis in het iepenloftspul Uit de klauwen dat begin september wordt opgevoerd in openluchttheater De Koele in Appelscha.

Eerst maar even een misverstand uit de wereld helpen, zegt regisseur Marcel Moes. Het interview op de tribune van het openluchttheater De Koele midden in het bos in Appelscha is nog maar net begonnen. ‘Het verhaal gaat niet over de drie boeven die zijn ontsnapt, zoals nu overal wordt geschreven.’

Zo, dat is er uit. Schrijver Henk Vondeling is ook aangeschoven. ‘Ik las het krantenbericht over die ontsnapping en heb dat gebruikt als haakje.’ In het iepenloftspul Uit de klauwen draait het niet om de avonturen van ontsnapte gevangenen, maar om twee journalisten van de plaatselijke krant. Ze ontdekken na de uitbraak dat er ineens allerlei vreemde dingen in het dorp gebeuren. Vraag is bijvoorbeeld wie toch kleding van de waslijn haalt.

Journalisten

‘De journalisten gaan op onderzoek uit, maar leggen eerst geen link tussen mysterieuze gebeurtenissen in het dorp en de uitbraak’, zegt Vondeling. En Moes vult aan: ,Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat het twee heel verschillende type verslaggevers zijn. ’Zo is de een uiterst serieus, terwijl de ander het niet zo nauw neemt met de waarheid tijdens de zoektocht naar de gevangenen’.

Vondeling moet bekennen dat hij kan putten uit eigen ervaringen. Hij is freelance journalist (bij onder meer de Nieuwe Ooststellingwerver ) en heeft in de praktijk meegemaakt dat er een loopje met de waarheid werd genomen. ‘Het is niet makkelijk om tegenwoordig journalist te zijn’, zegt hij. ‘Maar als je de waarheid niet schrijft of er zelf dingen bij gaat verzinnen, dan val je als journalist uiteindelijk toch door de mand.’ Met de jonge, gretige verslaggever die zijn eigen verhalen bedenkt, loopt het in Uit de klauwen dan ook niet goed af.

Boeiend

Het is het tweede iepenloftspul dat Vondeling schrijft in opdracht van de Historische Vereniging Appelscha (HVA). Eerder schreef hij Het Hongerproces dat in 2019 in De Koele werd opgevoerd. De HVA wilde een voorstelling maken ter ere van de honderdste sterfdag van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Het Hongerproces ging over de veenopstand in Appelscha in het jaar 1893.

‘Het is boeiend om over de geschiedenis van Appelscha en omgeving te schrijven’, zegt Vondeling, die in het dorp woont. Uit de klauwen is een mix van feiten en fictie geworden. Het is waar gebeurd dat boeren uit de omgeving een coöperatie oprichtten en samen een dorskast aanschaften. En vroeger zamelden inwoners van het dorp eikels in, die op de Oosterse Es in de herfst van de bomen vielen. Mensen kregen er een vergoeding voor. De geraapte eikels werden dan naar Duitsland vervoerd, waar er olie van werd geperst, vertelt Vondeling. Of dat Appelscha probeerde in te spelen op de schaarste aan schoeisel in Europa. Klompen, dat zou de toekomst worden en dus begonnen ze die in Appelscha te maken. ‘Ik vind het leuk om dat soort feitjes er in te verwerken.’

Ervaring opdoen

Het is een verhaal met veel humor geworden, vindt Moes. Er doen twaalf spelers mee. Voor Moes, die ook als acteur al lang op het toneel staat, is Uit de klauwen zijn eerste klus als regisseur. Ook hij is door de HVA – de vereniging exploiteert De Koele – gevraagd om dat te doen. Moes staat voor de klas en zit voor Lokaal Sociaal Ooststellingwerf in de gemeenteraad van Ooststellingwerf. ‘Dit is anders dan zelf spelen, maar een mooie gelegenheid om ervaring met de regie op te doen’, vindt hij. Ook het decor – opgeslagen in de container – gaf hij mede vorm. Hoewel hij alle vrijheid kreeg, moest er nog even worden gewacht met de opbouw. Die kon pas plaatsvinden na het optreden op 20 augustus van de Abba Tribute band.

Uit de klauwen­ – Appelscha in openluchttheater De Koele. Speeldata: 2 en 3 september. Aanvang: 20.00 uur. Kaarten via www.vanplan.nl

Nieuwe Ooststellingwerver

‘Theaterstuk over drie ontsnapte boeven die zich schuilhouden in Appelscha krijgt groot decor’

Het is herfst in 1919. Het is koud en nat buiten als drie mannen succesvol uit de gevangenis van Veenhuizen ontsnappen. Ze vluchten het bos in, scheren langs bomen en stuiten niet veel later op het hoogveen van het Fochteloërveen. Ze banen zich er een weg doorheen naar Appelscha, waar zij zich enige tijd verscholen houden in een woning. Ze worden niet snel gesnapt, waardoor in de omgeving angstige tijden aanbreken.

Het is de start van het spannende en vaak ook humoristische theaterstuk Uit de Klauwen. Op vrijdag 2 en zaterdag 3 september voeren toneelspelers uit Appelscha en Oosterwolde het op in openluchttheater De Koele in Appelscha. Appelschaster Henk Vondeling heeft de tekst van het stuk geschreven. Het stuk is gebaseerd op een waargebeurde feiten, wat met de nodige fictie en muzikale intermezzo’s een spannende avond oplevert.

Marcel Moes is de regisseur van het theaterspel en alle acteurs en actrices zijn inmiddels al maanden aan het repeteren. In het openluchttheater van Appelscha doen ze dat. Het is de plek waar het theaterstuk wordt opgevoerd in september. Inmiddels wordt het decor opgebouwd. Het hele podium en ook een deel van de tribune wordt daarvoor gebruikt. Een toren is inmiddels klaar. Het dient als de redactie, vanwaar twee journalisten verslag doen van vreemde gebeurtenissen in het dorp. De link met de ontsnapte gevangenen wordt niet snel gelegd, waardoor ze telkens net achter het net vissen. Maar ook erg herkenbare gebeurtenissen komen voorbij, zoals de oprichting van wat nu De Samenwerking heet. Er wordt in 1919 voor het eerst gesproken over een dorskast die boeren gezamenlijk willen exploiteren, zodat ze voordeliger uit zijn. Het begin van een in de omgeving erg bekend bedrijf. Het is gevestigd in Elsloo. Ook nemen de journalisten zaken door als het verzamelen van eikels, wat destijds erg populair was voor mensen die wat wilden bijverdienen. De oprichting van een tuberculosecentrum in de bossen van Appelscha en de verkoop van het toen veel kleinere Hotel aan de Vaart in Appelscha. Een feest van herkenning. De Historische Vereniging van Appelscha (HVA) is de initiator van het stuk.

In 2019 heeft dezelfde groep toneelspelers het theaterstuk Het Hongerproces van Appelscha in 1893 opgevoerd namens de HVA. Twee jaar later was het plan Uit de Klauwen op te voeren, echter in verband met de onzekerheden die corona met zich meebracht, werd het theaterstuk uitgesteld. Het Hongerproces was een groot succes. Het werd drie keer uitverkocht. Het resulteerde in drie keer een bomvol openluchttheater. Bezoekers waren laaiend enthousiast. De HVA hoopt de hoge verwachtingen ook deze keer te kunnen waarmaken.

De bezoekers kunnen plaatsnemen op kuipstoeltjes of aan de zijkant op betonnen tribunes, vanwaar alle bezoekers een duidelijk uitzicht hebben op het podium. Het is vrije zit, dus bij voorkeur voor een plaats, is het verstandig tijdig aanwezig te zijn. Op de betonnen rand is een kussentje handig.

Kaarten zijn verkrijgbaar via Vanplan.nl en ook bij het TIP-kantoor in Appelscha. De kosten zijn tien euro plus servicekosten. De kaartverkoop gaat goed. Meer dan een derde van de kaarten is al verkocht.

Nieuwe Ooststellingwerver

‘Drie ontsnapte boeven schuilen in Appelscha. Kaartverkoop theaterstuk Uit de Klauwen is van start gegaan’

Het is herfst in 1919. Het is koud en nat buiten als drie mannen succesvol uit de gevangenis van Veenhuizen ontsnappen. Ze vluchten het bos in, scheren langs bomen en stuiten niet veel later op het hoogveen van het Fochteloërveen. Ze banen zich er een weg doorheen naar Appelscha, waar zij zich enige tijd verscholen houden in een woning. Ze worden niet snel gesnapt, waardoor in de omgeving angstige tijden aanbreken.

Op vrijdag 2 en zaterdag 3 september voeren toneelspelers uit Appelscha en Oosterwolde het theaterstuk Uit de Klauwen op. Appelschaster Henk Vondeling heeft de tekst van het stuk geschreven. Het stuk is gebaseerd op een waargebeurd verhaal, wat met de nodige fictie en muzikale intermezzo’s een spannende avond oplevert. Marcel Moes is de regisseur van het theaterspel en alle acteurs en actrices zijn inmiddels al maanden aan het repeteren. In het openluchttheater van Appelscha doen ze dat, als het weer het toelaat. Het is de plek waar het theaterstuk wordt opgevoerd in september. Ook wordt er achter de schermen druk gewerkt aan een decor. Er moet een toren komen en de bouwploeg is ook bezig met vier andere gebouwen. De Historische Vereniging van Appelscha (HVA) is de initiator van het stuk.

Uit de Klauwen

In 2019 heeft dezelfde groep toneelspelers het theaterstuk Het Hongerproces van Appelscha in 1893 opgevoerd namens de HVA. Twee jaar later was het plan Uit de Klauwen op te voeren, echter in verband met de onzekerheden die corona met zich meebracht, werd het theaterstuk uitgesteld. Het Hongerproces was een groot succes. Het werd drie keer uitverkocht. Het resulteerde in drie keer een bomvol openluchttheater. Bezoekers waren laaiend enthousiast, met name omdat zoiets in Appelscha nog niet eerder was gedaan. De HVA hoopt de hoge verwachtingen ook deze keer te kunnen waarmaken.

De bezoekers kunnen plaatsnemen op kuipstoeltjes of aan de zijkant op betonnen tribunes, vanwaar alle bezoekers een duidelijk uitzicht hebben op het podium. Het is vrije zit, dus bij voorkeur voor een plaats, is het verstandig tijdig aanwezig te zijn. Op de betonnen rand is een kussentje handig.

Friesch Dagblad

‘Journalistiek loopt ‘Uit de klauwen’ in Appelscha’

Recensie Jelle Terwal • 4 september 2022,

Openluchtspel in Appelscha behandelt ‘fake news’

Afgelopen weekend vond er voor de tweede maal in het prachtige openluchttheater De Koele van de Historische Vereniging Appelscha en omstreken een openluchtspel plaats. Uit de klauwen is de titel. De belangstelling uit Appelscha en omgeving was groot. Het theater zat bomvol.

Het openluchttheater bevindt zich, ook na renovatie, al 75 jaar op dezelfde bosrijke locatie tussen de dennenbomen. Sinds 2001 is er een uiterst actieve historische vereniging actief. De schrijver van het script, Henk Vondeling, is afkomstig uit het dorp. Hij kreeg de opdracht iets te schrijven. Met hulp van feiten en fictie heeft hij een vrij simpel script geschreven, dat het verhaal vertelt van de vlucht van drie gedetineerden uit de gevangenis van Veenhuizen aan het begin van de twintigste eeuw. De verhaallijn doet in eerste instantie vermoeden, dat de nadruk op de drie vluchters ligt.

Gedurende de voorstelling wordt duidelijk dat één van de journalisten, Albert Janssen, gespeeld door Gijs Wesselo, door het creëren van ‘fake news’, zeer actueel de afgelopen jaren, verwarring zaait. Als dan ook nog blijkt, dat deze Janssen in vroeger tijden allerlei louche zaakjes heeft bedreven, waardoor één van de gevangenen onterecht gevangen heeft gezeten, is het plot compleet. Het is jammer, dat Wesselo zo over-acteert.

Leuk intermezzo

Regisseur Marcel Moes heeft de gretige Appelschaster amateurs de nodige aanwijzingen gegeven. Maar de rolbeleving is toch niet altijd geloofwaardig. Ook de dynamiek in de scenes was niet optimaal, waardoor het tempo en het ritme in de uitvoering niet altijd op elkaar zijn afgestemd. Een leuk intermezzo vormt meerdere malen de muzikale bijdrage van de straatmuzikant. Het publiek geniet zichtbaar, maar vooral hoorbaar. De versterking door middel van zenders was te luid.

De Historische Vereniging heeft weer reuring gebracht in het dorp. Aan alles is gedacht. Onder andere krijgt de toeschouwer een mooie Appelschaster Courant als programmaboekje. Met het enthousiasme van de Appelschaster gemeenschap is niets mis. Dat loopt niet uit de klauwen.

Jelle Terwal

Volgende pagina

Hoe de online promotie allemaal begon